KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU CHỌN TẠO CÁC TỔ HỢP LAI NGÔ NẾP TỪ NGUỒN DÒNG S4

Ngô (Zea mays L.) là một trong những cây lương thực quan trọng trên thế giới, không chỉ được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi mà còn là nguồn thực phẩm có giá trị đối với con người. Trong các nhóm ngô được sử dụng làm thực phẩm, ngô nếp ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ có đặc tính dẻo, mềm, thơm và vị ngon đặc trưng.

Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc đang phát triển nguồn vật liệu ngô nếp phong phú, với trên 300 dòng ở thế hệ S4. Đây là nguồn vật liệu có ý nghĩa quan trọng cho công tác lựa chọn dòng bố mẹ và tạo các tổ hợp lai. Các dòng S4 hiện tiếp tục được tự thụ và chọn lọc qua các thế hệ S5, S6 và S7, nhằm từng bước nâng cao mức độ thuần, ổn định các đặc tính mong muốn và tạo nguồn dòng phục vụ lâu dài cho chương trình chọn tạo giống.

Thiết kế thí nghiệm tự thụ và lai tạo 300 dòng ngô nếp đời S4

Từ nguồn vật liệu trên 300 dòng S4, các dòng có đặc điểm phù hợp với định hướng chọn tạo được lựa chọn để làm vật liệu bố mẹ. Việc lựa chọn được thực hiện dựa trên những đặc điểm hình thái, sinh trưởng và các tính trạng mong muốn của dòng.

Các dòng được lựa chọn sau đó được sử dụng để thực hiện lai diallel, qua đó tạo ra các tổ hợp lai phục vụ đánh giá bước đầu. Đây là bước quan trọng trong quá trình khai thác nguồn vật liệu, bởi biểu hiện của một dòng khi đánh giá riêng chưa phản ánh đầy đủ giá trị sử dụng của dòng trong tổ hợp lai.

Thông qua lai tạo, các dòng được kết hợp với nhau nhằm tạo ra những tổ hợp con lai có sự đa dạng về đặc điểm hình thái, đặc điểm bắp và chất lượng. Những tổ hợp có biểu hiện phù hợp sẽ được tiếp tục theo dõi, đánh giá và lựa chọn ở các bước nghiên cứu tiếp theo.

Bắp nếp trước thời điểm phun râu

Vườn bắp giai đoạn tự thụ, lai tạo

Sau khi được tạo ra, các tổ hợp lai được đánh giá bước đầu thông qua một số đặc điểm hình thái và đặc điểm bắp. Việc đánh giá tập trung vào những tính trạng có ý nghĩa đối với định hướng chọn tạo như đặc điểm cây, hình dạng bắp, độ dẻo, ngọt, màu sắc và dạng hạt, độ đồng đều và các đặc điểm hình thái khác. 

Bên cạnh đánh giá hình thái, chất lượng ăn tươi sau luộc cũng được quan tâm. Đây là một tiêu chí đặc biệt quan trọng đối với ngô nếp, bởi giá trị của sản phẩm không chỉ phụ thuộc vào năng suất mà còn phụ thuộc nhiều vào chất lượng cảm quan khi sử dụng. 

Các mẫu bắp được thu hoạch ở giai đoạn thích hợp sau đó luộc để đánh giá chất lượng bắp. Các đặc tính như độ mềm, độ dẻo, mùi thơm, vị ngọt, màu sắc và mức độ ngon tổng thể được xem xét nhằm bước đầu nhận diện những tổ hợp có chất lượng phù hợp.

Tổ hợp lai triển vọng

Kết quả đánh giá cho thấy các tổ hợp lai có sự khác biệt về đặc điểm hình thái cũng như chất lượng ăn tươi. Một số tổ hợp thể hiện những đặc điểm phù hợp với định hướng chọn tạo, đặc biệt về hình thái bắp và chất lượng sau luộc. 

Trên cơ sở tổng hợp các kết quả đánh giá, những tổ hợp có biểu hiện tốt được bước đầu lựa chọn để tiếp tục nghiên cứu. Đây là những vật liệu có triển vọng, cần được đánh giá sâu hơn trước khi có thể xác định giá trị sử dụng trong chương trình chọn tạo giống. 

Trong thời gian tới, Trung tâm tiếp tục duy trì và chọn lọc các dòng ngô nếp qua các thế hệ S5, S6 và S7 nhằm từng bước nâng cao mức độ thuần và ổn định nguồn vật liệu. Đồng thời, các tổ hợp lai triển vọng sẽ được tiếp tục đánh giá toàn diện hơn về năng suất, các yếu tố cấu thành năng suất, chất lượng ăn tươi, khả năng thích nghi và tính ổn định.

Bộ môn Nghiên cứu cây thức ăn gia súc