TÁI SỬ DỤNG MÙN THẢI GIÚP TỐI ƯU HÓA CHI PHÍ VÀ NÂNG CAO NĂNG SUẤT NẤM SÒ XÁM

Sau mỗi vụ thu hoạch, các trang trại trồng nấm luôn phải đối mặt với áp lực cực kỳ lớn trong việc tìm quỹ đất và chi phí để xử lý bãi mùn thải khổng lồ phát sinh. Trước bối cảnh đó, nghiên cứu chuyên sâu của nhóm tác giả M.R. Picornell-Buendía tại Đại học Castilla-La Mancha (Tây Ban Nha) đã chứng minh một giải pháp công nghệ tuần hoàn đầy triển vọng: Mùn thải nấm sò xám hoàn toàn có thể tái sử dụng trực tiếp để nuôi trồng ngay các lứa nấm tiếp theo một cách cực kỳ hiệu quả mà không cần phải vứt bỏ. Nghiên cứu thực nghiệm đã tiến hành phân tích và theo dõi kỹ lưỡng trên 12 công thức phối trộn khác nhau giữa mùn thải cũ với rơm lúa mì mới, đồng thời bổ sung thêm các mức cám mì dinh dưỡng để đánh giá toàn diện cả về năng suất lẫn chất lượng nấm thương phẩm. Kết quả phân tích hóa lý chứng minh rằng các công thức chứa từ 30% cho đến 100% mùn thải cũ phối trộn cùng cám mì và các khoáng chất thiết yếu (như vôi và thạch cao để ổn định độ pH) sở hữu hàm lượng Nitơ tổng số cũng như protein thô vượt trội hơn hẳn so với các mẫu đối chứng thương mại phổ thông trên thị trường. Đặc biệt, việc tận dụng nguồn giá thể tái chế này không hề làm giảm đi độ chắc thịt của tai nấm, mà ngược lại, các hợp chất hữu cơ dễ hấp thụ còn kích thích tăng độ sáng, tối ưu hóa các trị số sắc tố, giúp quả thể nấm sò xám sau khi thu hoạch có vẻ ngoài sáng đẹp, bắt mắt và có giá trị thương mại cao hơn hẳn. Qua đó, mô hình này vừa đảm bảo chất lượng nấm thành phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, vừa giúp các trang trại tiết kiệm triệt để từ 30% đến 100% chi phí mua mới rơm rạ hay mùn cưa, đồng thời giải quyết tận gốc bài toán ô nhiễm môi trường từ hàng triệu tấn phế thải nấm phát sinh áp lực mỗi năm.

Hình ảnh nấm sò xám được thử nghiệm nuôi trồng trên nền giá thể phối trộn mùn thải tại Trung tâm NCTNN Hưng Lộc

Tại Việt Nam, mô hình kinh tế tuần hoàn giàu ý nghĩa này cũng đang được hiện thực hóa thông qua các đề tài ứng dụng thực tế vào điều kiện khí hậu và nguồn nguyên liệu địa phương. Điển hình là tại Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc, đề tài khoa học nghiên cứu phối trộn mùn thải với mùn cưa mới để đánh giá sự sinh trưởng cùng năng suất thực tế của nấm sò xám do kỹ sư Nguyễn Hoàng Kim Yến trực tiếp thực hiện (dự kiến hoàn tất thu hoạch giữa tháng 6 và nghiệm thu vào cuối tháng 8) cũng đang ghi nhận những tín hiệu vô cùng khả quan. Qua quá trình theo dõi thực nghiệm, bước đầu ghi nhận thấy việc đưa mùn thải cũ đã qua xử lý vào công thức trộn mang lại hiệu quả vượt trội trong việc kích thích hệ sợi nấm (tơ nấm) ăn sâu và lan nhanh hơn hẳn so với việc chỉ sử dụng mùn cưa tươi thông thường, giúp rút ngắn đáng kể chu kỳ nuôi sợi từ 2 đến 3 ngày. Không những thế, các đợt thu hoạch đầu tiên cũng cho thấy nấm ra đồng đều, tai nấm dày mập và đạt năng suất rất cao ổn định qua các lần hái.

Đọc toàn văn bài nghiên cứu gốc (bản PDF tiếng Anh) tại đây: [PDF] Reuse of spent mushroom substrate by modification and its qualitative parameters. | Semantic Scholar

Nguyễn Thị Mỵ - Biên soạn, dịch