NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH CÁC GIỐNG MÈ CÓ KHẢ NĂNG CHỊU HẠN TỐT, HƯỚNG TỚI SẢN XUẤT BỀN VỮNG

Tác giả: Admin
Ngày cập nhật: 16 tháng 11 2026
Chia sẻ

Trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và tình trạng thiếu nước trong sản xuất nông nghiệp, việc chọn tạo các giống cây trồng có khả năng chịu hạn là một trong những hướng nghiên cứu quan trọng. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí BMC Plant Biology năm 2025 đã cung cấp thêm những kết quả đáng chú ý về khả năng chịu hạn của một số giống mè (vừng), mở ra triển vọng ứng dụng trong công tác chọn giống thích ứng với điều kiện khô hạn.

Đánh giá khả năng chịu hạn của 6 giống mè

Nghiên cứu có tên “Assessing the drought tolerance of some sesame genotypes using agro-morphological, physiological, and drought tolerance indices” do Mourad và cộng sự thực hiện, tập trung đánh giá 6 kiểu gen mè gồm: N.A259, H.102, H.106, H132, H.68 và Shandaweel 3.

Thí nghiệm được tiến hành trong hai vụ năm 2022 và 2023 tại Trạm Nghiên cứu Itay El-Baroud, tỉnh El-Beheira, Ai Cập. Các giống mè được đánh giá trong ba điều kiện tưới, tương ứng với mức suy giảm độ ẩm nước trong đất 40%, 60% và 80%.

Nhóm nghiên cứu theo dõi các đặc điểm sinh trưởng, năng suất và các chỉ tiêu sinh lý như chiều cao cây, số cành, số quả trên cây, chiều dài quả, khối lượng 1.000 hạt, năng suất hạt, hàm lượng diệp lục, hàm lượng nước tương đối trong lá và proline. Đồng thời, nghiên cứu sử dụng các chỉ số đánh giá khả năng chịu hạn để xác định những kiểu gen có triển vọng.

Sáu giống mè được đưa vào nghiên cứu đánh giá khả năng chịu hạn, gồm N.A259, H.102, H.106, H132, H.68 và Shandaweel 3

Những kết quả nổi bật

Kết quả cho thấy khả năng sinh trưởng và năng suất của các giống mè có sự khác biệt đáng kể giữa các điều kiện cung cấp nước. Khi mức thiếu hụt nước tăng lên, nhiều chỉ tiêu sinh trưởng và các yếu tố cấu thành năng suất có xu hướng giảm.

Đáng chú ý, ba giống mè thể hiện những ưu thế nổi bật:

- Giống H.68: Có tiềm năng năng suất cao nhất. Trong điều kiện tưới bình thường, năng suất đạt 679,83 kg/feddan, năng suất cá thể đạt 33,45 g/cây và khối lượng 1.000 hạt đạt 3,9 g. Giống này cũng đạt giá trị cao nhất ở các chỉ số năng suất trung bình (MP), năng suất trung bình nhân (GMP) và chỉ số năng suất (YI).

- Giống H.102: Nổi bật về đặc điểm sinh trưởng và các yếu tố cấu thành năng suất. Trong điều kiện tưới bình thường, giống đạt 6,85 cành/cây, 239,33 quả/cây và chiều dài quả 3,35 cm.

- Giống Shandaweel 3: Thể hiện khả năng duy trì năng suất tương đối ổn định khi gặp điều kiện thiếu nước, đồng thời có chỉ số mẫn cảm với hạn (SSI) và chỉ số chênh lệch năng suất (TOL) thấp nhất trong các giống được khảo sát.

Bên cạnh đó, giống H132 đạt giá trị trung bình cao nhất về chỉ số ổn định năng suất (YSI), cho thấy mỗi giống có thể sở hữu những ưu thế khác nhau khi đánh giá khả năng thích ứng với hạn.

Ý nghĩa đối với công tác chọn tạo giống cây trồng

Từ kết quả phân tích các đặc điểm nông học, sinh lý và chỉ số chịu hạn, nhóm tác giả xác định H.102, H.68 và Shandaweel 3 là ba kiểu gen có khả năng chịu hạn tốt trong phạm vi nghiên cứu.

Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học hữu ích cho việc lựa chọn vật liệu di truyền phục vụ công tác chọn tạo giống mè có khả năng thích ứng với điều kiện thiếu nước. Đặc biệt, việc kết hợp đánh giá đặc điểm sinh trưởng, năng suất với các chỉ số chịu hạn giúp quá trình tuyển chọn giống có cái nhìn toàn diện hơn, thay vì chỉ dựa vào một chỉ tiêu riêng lẻ.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của các nghiên cứu tiếp theo nhằm làm rõ cơ sở di truyền của tính trạng chịu hạn, qua đó nâng cao hiệu quả chọn tạo giống mè có năng suất và khả năng thích ứng tốt trong điều kiện khô hạn, bán khô hạn.

Thông qua những kết quả này, nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho định hướng phát triển các giống cây trồng thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả nguồn nước và hướng tới nền nông nghiệp bền vững.

Trần Thị Thúy Bình tổng hợp


THÔNG TIN NGUỒN

  • Tên bài báo: Assessing the drought tolerance of some sesame genotypes using agro-morphological, physiological, and drought tolerance indices.
  • Tác giả: KH. A. Mourad, Yasmeen Ismail Mahmoud Othman, Doha M. Kandeel và Mohamed Abdelghany.
  • Tạp chí: BMC Plant Biology, năm 2025, tập 25, bài báo số 352.
  • DOI: https://doi.org/10.1186/s12870-025-06235-0.
  • Ngày tiếp nhận: 20/11/2024; ngày chấp nhận: 10/02/2025.

Nguồn: Mourad và cộng sự (2025).

Số lần xem: 8

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM NÔNG NGHIỆP HƯNG LỘC

Địa chỉ: KM60, QL1A, ấp Hưng Long, xã Hưng Thịnh, Thành phố Đồng Nai

Hotline:  0913.124.436 

Email: trungtamhungloc.hlarc@gmail.com

Website: www.harc-ias.vn

  • Trực tuyến:
    4
  • Hôm nay:
    1708
  • Tuần này:
    1708
  • Tất cả:
    481,904
Thiết kế website Webso.vn